NgaVoi.comNgà Voi
Chim quý hiếm

Lưới bẫy chim trời: vì sao bị cấm, hại chim quý thế nào và gặp lưới thì làm gì

Lưới bẫy chim trời bắt mọi loài bay qua, kể cả chim quý và chim di cư. Điều luật cấm, chuỗi mua bán từ lưới đến quán và mua thả, việc nên làm khi gặp lưới giăng.

Early morning on a coastal field edge, a Vietnamese woman seen from behind gently holding a small brown bird in cupped hands, soft pastel light, close shoulder-level view

Lưới bẫy chim trời là những tấm lưới mảnh, khó thấy, giăng ngang đường bay của chim ở ven biển, ven đồng, ven rừng. Lưới không chọn loài: chim sẻ, chim di cư, chim săn mồi, chim quý đều mắc như nhau, và nhiều con chết vì kiệt sức, mất nước trước khi có người gỡ. Săn, bắt động vật rừng trái quy định bị Luật Lâm nghiệp nghiêm cấm; dùng lưới với loài nguy cấp, quý, hiếm là dùng phương tiện tận diệt đã bị liệt kê cấm.

Chim trời từ lưới đi theo ba ngả chính: quán ăn, chợ chim cảnh và người mua chim để thả. Người mua ở cả ba ngả thường không nghĩ mình góp phần vào việc bẫy chim. Phần dưới giải thích vì sao lưới là mối nguy lớn với chim quý, chuỗi mua bán vận hành ra sao, pháp luật quy định gì, và bạn nên làm gì khi gặp lưới hay gặp chim mắc lưới.

Vì sao lưới là mối nguy lớn với chim quý

Không chọn loài. Người giăng lưới thường nhắm chim sẻ đồng, chim di cư nhỏ, chim nước. Nhưng một tấm lưới đêm qua có thể giữ lại cả cú, cắt, chim bói cá, cò quý, chim lội hiếm. Không có cách giăng lưới nào chỉ bắt đúng loài thường.

Chim chết trong lưới. Chim mắc lưới giãy giụa, quấn chặt hơn, gãy lông, trật cánh. Lưới bỏ quên hoặc ít người canh để chim kẹt nhiều giờ dưới nắng, mưa, và bị chó mèo, chim săn mồi tấn công.

Đánh đúng lúc chim yếu nhất. Lưới dày lên vào mùa di cư, khi chim vừa bay chặng dài, đang cần nghỉ và ăn. Đó là lúc chúng bay thấp, dễ mắc lưới nhất.

Lưới bỏ hoang vẫn tiếp tục giết. Lưới rách bị vứt lại trên bãi, trên cây vẫn quấn chim, dơi, rắn suốt nhiều tháng.

Tác động cộng dồn. Mỗi tấm lưới có vẻ nhỏ, nhưng rất nhiều tấm lưới dọc tuyến di cư cộng lại là mối đe doạ trực tiếp với những loài đã rất hiếm.

Những nhóm chim quý hay mắc lưới nhất

Bảng dưới gom những nhóm chim thường được tìm thấy trong lưới khi cơ quan chức năng hoặc người cứu hộ tháo dỡ. Hiểu vì sao chúng dễ mắc giúp thấy lưới không bao giờ là cách bắt "chim thường" vô hại.

Nhóm chimVì sao dễ mắc lướiThời điểm nguy hiểm nhất
Chim lội ven biển như choi choi, rẽ, kể cả rẽ mỏ thìaBay thấp sát mặt bãi theo đàn, đổi chỗ theo con nướcMùa di cư thu và xuân, lúc chạng vạng
Chim rừng nhỏ bay đêm như chích, đớp ruồi, hoétHạ xuống bụi cây ven biển, ven đồng lúc rạng sáng sau chặng bay dàiNhững đêm có gió mùa, mưa phùn
Chim bói cáBay thẳng, thấp dọc mương, bờ aoQuanh năm, nhiều nhất mùa khô
Cú và chim săn mồi nhỏLao theo chim nhỏ đã mắc lưới rồi mắc theoĐêm và sáng sớm, mùa di cư
Cò, diệc nonBay chưa vững, hạ cánh vụng về ở bãi ănCuối mùa sinh sản khi chim non rời tổ

Một con chim quý mắc lưới thường bị bán lẫn với chim thường mà người bán cũng không biết tên. Đó là lý do việc cấm lưới đặt ở mức công cụ, không thể chỉ cấm bắt một vài loài: không ai đứng cạnh lưới mà chọn được loài sẽ bay vào.

Chim từ lưới đi đâu: ba ngả và người mua có thể làm gì

Nhìn vào chuỗi mua bán giúp thấy chỗ mỗi người có thể cắt đứt. Không có người mua thì người giăng lưới không còn lý do giăng.

Ngả điDiễn ra thế nàoHệ quảNgười mua làm gì được
Quán ănChim sẻ, chim di cư nhỏ, chim nước được bán theo xâu, món "chim trời"Số lượng lớn nhất, nhiều loài lẫn lộnKhông gọi món chim trời, nói rõ lý do với quán
Chợ chim, bán qua mạngChim hót, chim màu đẹp, chim săn mồi non được nuôi tạm rồi bánPhần lớn chết trong quá trình vận chuyển, nuôi nhốtKhông mua chim hoang dã, báo kiểm lâm khi thấy rao bán loài quý
Mua để thảChim bị nhốt dày trong lồng, bán cho người mua thả vào dịp lễChim yếu, thả ra nơi không hợp, nhiều con chết hoặc bị bắt lạiThay bằng việc làm có ích khác cho thiên nhiên
Nhồi xác, làm đồ trang tríChim lớn, chim màu đẹp bị lấy lông, làm tiêu bảnNhắm vào cá thể khoẻ, đẹp nhấtKhông mua đồ làm từ lông, xác chim hoang dã

Ngả mua thả là ngả dễ bị bỏ qua nhất vì người mua có ý tốt. Nhưng chính đơn đặt hàng cho dịp lễ giữ cho những tấm lưới hoạt động đều đặn; chim được thả thường là chim đã kiệt sức, mang mầm bệnh từ lồng nhốt dày và được thả xa nơi chúng sống.

Pháp luật quy định gì về bẫy lưới chim

Luật Lâm nghiệp, Điều 9 khoản 3, nghiêm cấm săn, bắt, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán động vật rừng trái quy định của pháp luật. Luật Đa dạng sinh học, Điều 7 khoản 1, nghiêm cấm săn bắt, đánh bắt, khai thác loài hoang dã trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn, trừ vì mục đích nghiên cứu khoa học.

Thông tư 85/2025/TT-BNNMT, Điều 6 khoản 1 điểm d, nêu rõ không sử dụng các công cụ, phương tiện mang tính tận diệt, hủy diệt để khai thác mẫu vật loài nguy cấp, quý, hiếm từ tự nhiên, trong danh sách có bẫy lưới, bẫy lồng, bẫy keo, ná cao su và thiết bị phát tiếng kêu động vật, trừ một số trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, bảo tồn khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Bộ luật Hình sự, Điều 234, xử lý hình sự việc săn bắt, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã khi đạt ngưỡng trị giá luật định hoặc khi người vi phạm đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm; khoản 2 điểm d nâng khung lên phạt tiền từ 300 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm khi sử dụng công cụ hoặc phương tiện săn bắt bị cấm, và điểm đ áp dụng khi săn bắt trong khu vực bị cấm hoặc vào thời gian bị cấm. Nếu chim mắc lưới thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm, Điều 244 được áp dụng với mức nặng hơn.

Gặp lưới giăng hoặc chim mắc lưới: làm theo thứ tự này

Ưu tiên an toàn của bạn và tránh xung đột. Việc xử lý người giăng lưới là của cơ quan chức năng.

  1. Quan sát từ xa xem có người canh lưới không. Nếu có, không đối chất, không tự tháo lưới trước mặt họ.
  2. Chụp ảnh lưới, chim mắc lưới, cảnh xung quanh; ghi giờ và vị trí gần đúng.
  3. Báo Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan kiểm lâm, công an nơi gần nhất, gửi kèm ảnh.
  4. Nếu chim đang mắc mà không có người canh và bạn làm được an toàn: giữ nhẹ thân chim trong lòng bàn tay, gỡ từ chân trước, rồi đến cánh, cuối cùng là đầu; chỗ lưới quấn chặt thì cắt sợi lưới bằng kéo nhỏ chứ không giật.
  5. Chim gỡ ra nếu đứng vững, mắt mở, đập cánh khoẻ thì thả ngay tại chỗ, hướng về phía bụi cây. Chim yếu, chảy máu, cánh xệ thì cho vào hộp giấy có lỗ thở, để nơi tối và báo cứu hộ.
  6. Với chim săn mồi, cò lớn mắc lưới: không tự gỡ nếu không có găng dày; báo cứu hộ và chờ.

Sau khi báo, giữ lại ảnh và tin nhắn đã gửi. Nếu lưới được giăng lại ở cùng chỗ, báo lại kèm ảnh cũ; thông tin lặp lại giúp cơ quan chức năng xác định điểm nóng.

Hiểu lầm hay gặp về bẫy lưới chim

"Chim sẻ, chim trời là chim thường, bắt không sao." Chim trời là động vật hoang dã. Bắt, buôn bán trái quy định đã là vi phạm; khi đạt ngưỡng trị giá, hoặc khi bắt trúng loài quý, việc này có thể bị xử lý hình sự.

"Giăng lưới trên ruộng nhà mình thì được." Đất của mình không làm cho chim bay qua thành của mình. Muốn bảo vệ hoa màu, có nhiều cách không giết chim như bọc quả, dùng lưới che sát cây có mắt nhỏ căng chắc để chim không vướng.

"Mua chim thả là cứu chim." Mỗi con chim được mua là một đơn đặt hàng cho lần giăng lưới sau. Chim thả ra phần nhiều đã kiệt sức và được thả sai nơi sống.

"Lưới mỏng thế làm sao bắt được chim lớn." Lưới mảnh đến mức chim không nhìn thấy, nhưng đủ chắc để giữ cả chim cỡ cú, cò. Chim càng giãy càng bị quấn chặt.

"Ăn chim trời bổ hơn gà." Không có cơ sở cho thấy chim trời bổ hơn thịt gia cầm nuôi. Ngược lại, chim hoang dã không qua kiểm dịch có thể mang mầm bệnh, kể cả bệnh lây từ chim sang người.

Thay việc mua thả chim bằng những việc có ích hơn

Nhiều người mua chim thả vì muốn làm một điều tốt cho sinh linh. Mong muốn đó có thể chuyển sang những việc thật sự giúp chim hoang dã.

  • Trồng cây bản địa có quả, có hoa trong vườn, trong sân trường, khu phố; chim sẽ tự tìm đến.
  • Treo một máng nước sạch nông vào mùa khô, thay nước mỗi ngày.
  • Tham gia dọn lưới bỏ hoang, rác nhựa ở bãi bồi cùng chính quyền địa phương hoặc nhóm tình nguyện.
  • Góp tiền cho hoạt động cứu hộ, chăm sóc động vật hoang dã của các cơ sở được cấp phép, thay vì trả tiền cho người bán chim.
  • Nói với người thân trong gia đình về vòng mua thả và lưới, nhẹ nhàng, không phán xét.
  • Đưa trẻ đi ngắm chim tự do ở công viên, ven hồ, để trẻ thấy chim đẹp nhất là khi đang bay.

Mục đích ban đầu của việc thả chim là để chim được sống tự do. Giữ cho chim không bị bắt ngay từ đầu là cách làm đúng nhất với mục đích ấy.

Câu hỏi thường gặp

Giăng lưới bắt chim có bị phạt không?

Có. Luật Lâm nghiệp nghiêm cấm săn, bắt động vật rừng trái quy định. Khi đạt ngưỡng hoặc tái phạm, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo Điều 234 Bộ luật Hình sự; dùng phương tiện săn bắt bị cấm là tình tiết nâng khung.

Gỡ chim mắc lưới thế nào cho đúng?

Giữ nhẹ thân chim trong lòng bàn tay, gỡ chân trước, rồi cánh, cuối cùng là đầu. Chỗ quấn chặt thì cắt sợi lưới, không giật. Chim săn mồi, chim lớn thì không tự gỡ nếu không có găng dày.

Mua chim để thả có phải là việc tốt không?

Thường là không. Việc mua tạo nhu cầu cho người giăng lưới bắt thêm chim. Chim thả ra đa số đã kiệt sức, mang bệnh và bị thả sai nơi sống nên khó sống sót.

Thấy người bán chim trời ở chợ thì nên làm gì?

Không mua, không đối chất. Chụp ảnh nếu làm được kín đáo, ghi địa điểm, thời gian rồi báo cơ quan kiểm lâm hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đó để họ kiểm tra nguồn gốc chim.

Làm sao bảo vệ cây ăn quả khỏi chim mà không hại chim?

Bọc quả bằng túi giấy hoặc túi lưới, hoặc che cây bằng lưới mắt nhỏ căng chắc sát tán để chim không chui vào và không bị vướng. Tránh lưới mảnh giăng lỏng lẻo vì đó chính là lưới bẫy.

Ăn chim trời có nguy hiểm không?

Chim hoang dã không qua kiểm dịch có thể mang mầm bệnh, trong đó có những bệnh lây từ chim sang người. Thêm vào đó, mua chim trời là nuôi đường dây giăng lưới bắt cả chim quý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138