NgaVoi.comNgà Voi
Hổ, báo, gấu

Sản phẩm từ hổ và gấu: nhận diện lời mời chào, rủi ro pháp lý và cách từ chối

Cao, mật, răng, móng, da hổ và gấu được rao bán dưới nhiều tên gọi. Cách nhận diện lời mời chào, rủi ro pháp lý cho người mua và cách từ chối khi được tặng.

A middle aged man at a small roadside stall in the hills politely raising his hand to decline, seen from behind over his shoulder, glass jars blurred in the foreground, overcast daylight

Bạn không nên mua, nhận tặng hay giữ bất kỳ sản phẩm nào quảng cáo là từ hổ hoặc gấu, gồm cao, mật, răng, móng, da, xương, tay gấu hay rượu ngâm: các lời đồn về công dụng của chúng không có cơ sở, việc tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép có thể bị xử lý hình sự theo Điều 244 Bộ luật Hình sự, và mỗi món hàng được mua là thêm một lý do để người ta săn bắt tiếp.

Người bán hiếm khi nói thẳng. Sản phẩm được gói trong những cụm từ như "hàng gia truyền", "mật gấu nuôi có giấy", "cao xương thú rừng", "nanh rừng bọc bạc". Bài này giúp bạn nhận ra các kiểu lời mời chào hay gặp, hiểu rủi ro pháp lý khi mua, biết cách từ chối khéo khi được tặng và biết phải làm gì nếu gia đình đang giữ những món đồ như vậy.

Những sản phẩm hay được rao bán và cách người bán gọi tên

Bảng dưới gom các dạng sản phẩm từ hổ, gấu hay gặp ở chợ vùng biên, quầy hàng du lịch và trên mạng. Mục đích là giúp bạn nhận ra, không phải để tìm mua.

Dạng sản phẩmCách gọi tránh né thường gặpDấu hiệu nhận ra
Cao nấu từ xương"Cao gia truyền", "cao xương thú rừng", "cao hổ cốt"Bánh cao màu đen nâu, bán theo lạng, kèm lời kể về nguồn gốc rừng
Mật gấu"Mật gấu nuôi", "mật có giấy", "mật rừng"Lọ nhỏ chất lỏng vàng hoặc túi mật khô, kèm lời đồn công dụng
Răng, nanh"Nanh rừng", "nanh đeo cổ", "nanh bọc bạc"Mặt dây chuyền, vòng đeo, có khi bọc kim loại che chân răng
Móng vuốt"Vuốt rừng", "móng bọc vàng"Móng cong đen bóng, khoan lỗ làm mặt dây
Da, lông"Da cũ của cụ để lại", "da trang trí"Tấm da treo tường, thảm, túi nhỏ có hoa văn vằn hoặc đốm
Tay gấu, thịt"Món đặc sản", "món đặt trước"Quán ăn nhận đặt riêng, không ghi trên thực đơn
Rượu ngâm"Rượu ngâm gia truyền", "rượu xương"Bình lớn có xương, móng hoặc bộ phận khó nhận ra

Không ít sản phẩm là hàng giả làm từ xương, sừng gia súc. Điều đó không làm việc mua trở nên vô hại: người mua vẫn tạo ra cầu cho thị trường, và nhiều vụ mua "hàng thật" bắt đầu bằng việc người bán chứng minh mình không bán đồ giả.

Những lời đồn về công dụng và sự thật

Các sản phẩm từ hổ, gấu thường được bán kèm những câu chuyện truyền miệng về sức khoẻ và sức mạnh. Sự thật là các lời đồn này không có cơ sở để tin, và không có lý do chính đáng nào để một người khoẻ hay ốm cần đến bộ phận cơ thể của hổ hay gấu.

Những lời đồn này tồn tại vì ba lý do. Một là truyền miệng qua nhiều thế hệ, được gắn với sự quý hiếm nên càng hiếm càng được tin là "quý". Hai là người bán có lợi khi giữ cho câu chuyện sống. Ba là hiệu ứng tâm lý: người dùng thấy đỡ hơn vì tin, hoặc vì bệnh tự thuyên giảm, rồi gán cho sản phẩm.

Nếu bạn hay người thân có vấn đề sức khoẻ, hãy đến cơ sở y tế. Không có món "thuốc" nào từ động vật hoang dã đáng để đổi lấy rủi ro pháp lý, rủi ro hàng giả, rủi ro nhiễm bẩn từ những sản phẩm không rõ nguồn gốc, và cái giá mà loài hổ, loài gấu phải trả.

Khi nói chuyện với người lớn tuổi trong nhà vẫn tin vào các lời đồn, tránh tranh luận gay gắt. Hãy hỏi họ đã dùng bao lâu, có đỡ thật không, rồi nhẹ nhàng nói về rủi ro pháp lý và về những con gấu, con hổ phải chịu đau để làm ra sản phẩm đó.

Rủi ro pháp lý cho người mua, người giữ

Nhiều người nghĩ chỉ người săn, người bán mới phạm luật. Thực ra Điều 244 Bộ luật Hình sự liệt kê cả hành vi tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ (khoản 1 điểm b), và với động vật thuộc Phụ lục I CITES là cá thể hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống (khoản 1 điểm đ). Riêng gấu và hổ được nêu đích danh ở khoản 2 điểm c và khoản 3 điểm c với mức phạt tù tính theo số cá thể.

Điều đáng lưu ý là luật không phân biệt bạn mua để dùng, để biếu hay để bán lại: hành vi tàng trữ tự nó đã được nêu trong điều luật. Người mua cũng không thể tự bào chữa bằng việc "không biết là hàng cấm", vì gần như mọi lời rao bán loại hàng này đều nhấn mạnh chính sự quý hiếm, nguồn gốc rừng của nó.

Với các loài hoang dã khác không thuộc Điều 244, Điều 234 Bộ luật Hình sự xử lý hành vi tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép bộ phận cơ thể hoặc sản phẩm của động vật thuộc Nhóm IIB hoặc Phụ lục II CITES theo giá trị tang vật. Dưới ngưỡng hình sự, hành vi vẫn có thể bị xử phạt hành chính; và theo điểm e khoản 1 Điều 244, người đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm thì dù số lượng ít vẫn có thể bị truy cứu.

Luật Lâm nghiệp, Điều 9 khoản 6, nghiêm cấm tàng trữ, mua bán, vận chuyển, chế biến, quảng cáo, trưng bày lâm sản trái quy định. Luật Đa dạng sinh học, Điều 7 khoản 4, cấm quảng cáo, tiếp thị, tiêu thụ trái phép sản phẩm có nguồn gốc từ loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Nghĩa là cả việc bày một tấm da trong phòng khách hay đăng bài khoe chiếc vòng nanh cũng có thể bị coi là vi phạm.

Cách từ chối khi được mời mua hoặc được tặng

Từ chối một món quà từ người thân, đối tác hay chủ nhà khi đi du lịch không dễ. Bạn có thể làm theo trình tự này để giữ hoà khí mà vẫn rõ ràng:

  1. Cảm ơn tấm lòng trước: "Cảm ơn anh đã nghĩ tới em".
  2. Nói lý do ngắn gọn, không phán xét: "Em không dùng đồ làm từ thú rừng, vì giờ giữ cũng phạm luật".
  3. Đề nghị một lựa chọn khác nếu là quà: một đặc sản địa phương hợp pháp như chè, mật ong nuôi, hàng thủ công.
  4. Nếu người bán nài ép, không mặc cả, không hỏi giá "cho biết", rời đi luôn.
  5. Nếu thấy bày bán công khai, ghi nhớ địa điểm, thời gian, chụp ảnh từ xa nếu an toàn, rồi báo cơ quan kiểm lâm hoặc công an.
  6. Với rao bán trên mạng, chụp màn hình bài đăng và tài khoản, báo cáo bài với nền tảng và gửi cho cơ quan chức năng.

Từ chối một lần, nói rõ lý do một lần, thường là đủ để người đối diện không mời lần thứ hai. Nhiều người còn nhờ đó mà biết chuyện giữ đồ từ hổ, gấu là phạm luật.

Với doanh nghiệp, nên đưa vào quy định nội bộ về quà tặng một dòng rõ ràng: không nhận và không tặng sản phẩm từ động vật hoang dã. Khi đã thành quy định chung, nhân viên từ chối dễ hơn nhiều vì không phải viện lý do cá nhân, còn đối tác cũng hiểu đó là nguyên tắc chứ không phải sự khách sáo.

Gia đình đang giữ sẵn đồ từ hổ, gấu: nên làm gì

Nhiều gia đình có những món "đồ của ông bà để lại" như tấm da, chiếc nanh, bình rượu ngâm. Một vài nguyên tắc:

  • Không bán, không cho tặng, không mang đi nơi khác; mỗi lần chuyển giao là một lần phát sinh hành vi mới.
  • Không đăng ảnh khoe lên mạng xã hội, không trưng bày cho khách xem.
  • Liên hệ cơ quan kiểm lâm sở tại để hỏi cách xử lý; tự nguyện giao nộp là cách rõ ràng nhất.
  • Không tự tiêu huỷ bằng cách vứt bỏ ra bãi rác hay chôn lấp; việc xử lý thuộc về cơ quan có chuyên môn.
  • Giải thích cho các thành viên trong nhà vì sao không giữ nữa, để món đồ không quay lại kệ trưng bày.

Theo Điều 36 Thông tư 85/2025/TT-BNNMT, mẫu vật bị tịch thu có nguồn gốc trong nước được xử lý theo pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, còn mẫu vật có nguồn gốc nhập khẩu có thể được trả lại quốc gia xuất khẩu. Việc giao nộp để cơ quan nhà nước xử lý giúp món đồ ra khỏi vòng mua bán vĩnh viễn.

Mua ở nước ngoài mang về thì sao

Qua biên giới là tình tiết tăng nặng. Điều 244 khoản 2 điểm i coi buôn bán, vận chuyển qua biên giới là tình tiết khiến khung hình phạt nâng lên phạt tù từ 05 đến 10 năm.

Hàng thuộc CITES cần giấy phép. Xuất khẩu, nhập khẩu mẫu vật loài thuộc Phụ lục CITES phải có giấy phép theo các Điều 27 đến 30 Thông tư 85/2025/TT-BNNMT. Hổ, gấu thuộc Phụ lục I, nên thương mại gần như bị đóng hoàn toàn.

"Mua ở chợ nước ngoài là hợp pháp ở đó" không phải lý do. Pháp luật nơi mua và pháp luật Việt Nam khi mang về là hai chuyện khác nhau, và hầu hết các nước trong khu vực cũng cấm buôn bán sản phẩm hổ, gấu.

Hành lý xách tay cũng bị soi chiếu. Một chiếc vòng nhỏ trong túi xách vẫn là mẫu vật. Khi bị phát hiện ở cửa khẩu, bạn sẽ mất món đồ, mất thời gian làm việc với cơ quan chức năng và có thể bị xử lý, dù món đồ chỉ để làm kỷ niệm.

Quà lưu niệm có hoa văn vằn, đốm. Nếu bạn không chắc một món đồ có làm từ động vật hay không, cứ không mua. Chọn quà lưu niệm làm từ vải, gỗ trồng, gốm là an toàn hơn cả cho bạn và cho loài vật.

Câu hỏi thường gặp

Mua một lọ mật gấu nhỏ để dùng có bị xử lý không?

Có thể bị xử lý. Điều 244 Bộ luật Hình sự liệt kê cả hành vi tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép sản phẩm của động vật thuộc diện bảo vệ, và dưới ngưỡng hình sự vẫn có thể bị phạt hành chính. Lời đồn về công dụng của mật gấu cũng không có cơ sở.

Đồ từ hổ, gấu là hàng giả thì có sao không?

Hàng giả không gây hại trực tiếp cho hổ, gấu nhưng vẫn nuôi thị trường, khiến người ta tin rằng mua bán là bình thường. Bạn cũng không thể tự biết món hàng thật hay giả, nên cách an toàn là không mua.

Ông bà để lại một tấm da hổ thì có phải giao nộp không?

Nên liên hệ cơ quan kiểm lâm sở tại để hỏi cách xử lý. Không bán, không cho tặng, không trưng bày hay đăng ảnh. Tự nguyện giao nộp giúp món đồ ra khỏi vòng mua bán và tránh rủi ro pháp lý cho gia đình.

Thấy quán ăn rao món tay gấu thì nên làm gì?

Không gọi món, không hỏi giá. Ghi lại tên quán, thời gian, chụp ảnh từ xa nếu an toàn rồi báo cơ quan kiểm lâm hoặc công an nơi gần nhất. Không đối đầu trực tiếp với chủ quán.

Vì sao mua sản phẩm từ hổ, gấu lại ảnh hưởng tới hổ, gấu ngoài rừng?

Mỗi giao dịch giữ cho thị trường sống và giữ giá cao. Khi còn người mua, kẻ săn bắt còn lý do đặt bẫy trong rừng, kể cả với những quần thể đã rất hiếm. Cắt cầu là cách hiệu quả nhất để cắt nguồn cung.

Đi du lịch nước ngoài mua vòng nanh mang về có sao không?

Vận chuyển qua biên giới sản phẩm từ loài thuộc Phụ lục I CITES như hổ, gấu là hành vi bị xử lý nặng, Điều 244 coi đây là tình tiết nâng khung. Không mua là lựa chọn duy nhất an toàn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138